HUMANISTISCH HISTORISCH CENTRUM



UITGELICHT:
Het leven is droom


HOME
VERWACHT
RECENT VERSCHENEN
informatie voor de BOEKHANDEL
AUTEURS & RECENSIES:
• Auteurs A-B
• Auteurs C-K
• Auteurs L-R
• Auteurs S-Z

CONTACT


NON-FICTIE

NIEUWE GESCHIEDENIS
• memoires Willem Oltmans
GESCHIEDENIS
ECONOMIE
JURIDISCH
ACTUALITEIT
VLUGSCHRIFTEN


FICTIE

PROZA
POËZIE
TONEEL
WAARGEBEURDE VERHALEN
POLITIEKE PROZA/ESSAYS
KINDERBOEKEN


LITERAIRE VERTALINGEN
RUSSISCH
ENGELS
SPAANS
FRANS




SAMENWERKING

HUMANISTISTEN
VRIJDENKERS


IMPRINT

UITGEVERIJ SCHOKLAND
UITGEVERIJ BÉATRICE SMEETS


DISTRIBUTIE
SAM BROERSMA
ELISABETH GREBER
RONDOS


UITVERKOCHT

IN MEMORIAM
Rob Tielman
14-05-2010

Een begeesterd humanist

Samengesteld door Bert Gasenbeek en Floris van den Berg

Humanistisch Erfgoed 12

Humanisme is een bewust door mensen gemaakte dynamische levensbeschouwing die zich aanpast aan de specifieke omstandigheden van het moment. Als humanistisch bestuurder drukte en drukt Rob Tielman zijn stempel op het georganiseerde humanisme, niet alleen nationaal, maar ook internationaal.

De invloed van het werk van Tielman overstijgt de kring van humanisten. Met medewerking van Tielman heeft het georganiseerd humanisme een rol gespeeld bij het bevrijden van de verzuilde samenleving uit de paternalistische greep van het christendom en conservatisme. Deze bundel maakt de verspreide teksten die Tielmans visie op humanisme weergeven toegankelijk voor een breed publiek.

Deze rijk geïllustreerde bloemlezing is niet alleen bedoeld om terug te blikken, maar dient ter inspiratie voor het humanisme nu en in de toekomst. Tielmans ideaal van zelfbeschikking is een moreel handvat en daaraan lijkt het wel eens te schorten. Het humanistische ideaal van individuele zelfbeschikking, en de strijd voor concrete vormen daarvan, is nog steeds actueel, en zal het altijd blijven.

Uitgave in samenwerking met het Humanistisch Historisch Centrum

ISBN 9789067282482
NUR 694
309 pagina's
EUR 30,00
Bestellen

Recensie Gay News, juli 2011, door Hans Hafkamp

Recensie Ihlia, door Connie van Gils Recensie Liberales, door Wim Aalten

 

 


Humanisme als zelfbeschikking
11-11-2016

Levensherinneringen van een homohumanist

Rob Tielman

Humanistisch Erfgoed 21

Humanisme is volgens Rob Tielman (1946) het opkomen voor het recht van iedereen om zelf zin en vorm te geven aan het eigen leven zolang het zelfbeschikkingsrecht van anderen daardoor niet in gevaar komt. Hij ziet de gelijkberechtiging van homoseksualiteit als een toetssteen voor een democratische rechtstaat. Dat betekent geen dictatuur van een meerderheid, maar zelfbeschikking voor iedereen. ‘Die godsdienstigen die het eigen zielenheil verheerlijken, zijn egocentrischer dan humanisten die ieders zelfbeschikking centraal stellen’.

Hij heeft kritiek op ‘populistische stromingen die zeggen te willen luisteren naar “het volk” maar in werkelijkheid niet aarzelen om mensenrechten te schenden.’ Ook staat hij kritisch tegenover ‘het verheerlijken van een lege vrijheid van meningsuiting die in werkelijkheid verworden is tot een heksenjacht op andersdenkenden.’ Daardoor zijn volgens hem ‘veel (a)sociale media veranderd van een mogelijkheid tot dialoog in een feitenvrij riool van beledigingen tot haatzaaierij en aanzetten tot geweld.’ Hij bepleit dat ‘meer humanistische geestverwanten levensbeschouwelijk uit de kast komen. Wie de vrijheid liefheeft, moet zelforganisatie niet schuwen maar juist omarmen omdat de tegenstanders van zelfbeschikking meestal zeer goed georganiseerd zijn waardoor zij vaak ten onrechte als talrijker worden gezien dan zij in feite zijn.’

Rob Tielman blikt naar aanleiding van zijn zeventigste verjaardag terug op zijn jeugd, zijn activiteiten in de homo/lesbische beweging, en in de humanistische beweging Tenslotte rondt hij zijn memoires af met zijn ervaringen als nije Fries.

INKIJKJE

ISBN 9789067283281
NUR 715
196 pagina's
EUR 20,00
bestellen

 

 


Toespraak presentatie Humanisme als zelfbeschikking

De toespraak van Bert Boelaars
op 11 november 2016

 

Iedereen aan de zelfbeschikking, zo zou je, populair gezegd, het bevlogen levensideaal van Rob in vier woorden kunnen samenvatten. Dit boek waarin hij het hoe en waarom van die zelfbeschikking aan de hand van zijn persoonlijke levensgeschiedenis uiteenzet is helder geschreven, in de toegankelijke stijl die velen zullen herkennen.

Ruim veertig jaar geleden maakte ik als student sociologie kennis met Rob. Zijn colleges vielen mij op door de open en begrijpelijke presentatie. Ik zocht werk om mijn studie te bekostigen en kon als student assistent bij hem aan de slag. Met veel genoegen hielp ik hem bij de begeleiding van werkgroepen en zo ontdekte ik dat Rob nog enorm veel meer deed dan sociologie doceren. Zijn gedreven inzet om gelijke rechten voor humanisten en homoseksuelen te bevorderen beroerden mij ook persoonlijk. Op die manier raakte ik dan betrokken bij de voorbereiding van Rob zijn proefschrift, over homoseksualiteit in Nederland. Elke week reed ik vanuit Utrecht met hem mee naar Amsterdam, in de veel geroemde Volvo, om in de stoffige kelder van het COC het verwaarloosde archief te ordenen en daarmee toegankelijk te maken voor onderzoek. Toen het Humanistisch Verbond een medewerker zocht voor het tijdschrift Rekenschap en de bijzondere leerstoelen kwam die baan erbij en ging er bijna geen dag voorbij of ik maakte Rob mee in een van zijn vele functies. Die altijd naadloos op elkaar aansloten. Dat boeide mij zeer en vooral ook de prettige manier waarop hij de vele vergaderingen leidde of bijwoonde, rustig en doortastend tegelijk het woord voerde in de media en bovendien de vriendelijkheid zelve bleef, hoeveel drukte er ook om hem heen was. Lees nu zijn levensherinneringen in dit boek en u heeft er een indringend beeld bij.

Pas later vernam ik dat ook Rob in zijn tijd als student werk zocht en vond bij Piet Thoenes, omdat zijn vader weigerde financieel bij te dragen aan de studie. Het verhaal staat in dit boek. Herkenning dus, en het inspireerde mij als ik zag hoe Rob zich ontwikkeld had en zich inzette voor idealen die ook voor mij zeggingskracht hadden. Zijn onvermoeibare strijd voor de rechten van homo’s en humanisten vloeide op een logische manier in elkaar over en hij kon dat ook steeds goed uitleggen. Onder zijn voorzitterschap groeide het Humanistisch Verbond uit tot een succesvolle organisatie met tientallen professionele functionarissen in dienst. Aan de universiteit slaagde Rob erin een eigen vakgebied homostudies te ontwikkelen, met eveneens tal van medewerkers en een niet elders geëvenaarde productie aan studies en onderzoek.

Dit boek zet alles overzichtelijk op een rij. Indrukwekkend en bijna niet te bevatten als ik het allemaal weer zo voorbij zie komen. Het is mooi om te lezen dat veel is verwezenlijkt door de tomeloze inzet van mensen als Rob, zijn geliefde Herman, zijn twee niet familiale vaders Benno Premsela en Jaap van Praag, en tal van anderen. Jammer is uiteraard dat er zorgen blijven, en ook dat Rob zijn succes soms jaloezie wekte wat in enkele gevallen tot persoonlijke teleurstelling heeft geleid. Niettemin veel interessante herinneringen om op terug te kijken in dit boek, vol anekdotes en geschiedenissen die ertoe doen.

Het boek eindigt positief, een happy end dus. In het laatste hoofdstuk bezingt Rob de lofzang op Friesland als het beloofde land, pardon ‘land van belofte’, zo noemt hij het zelf. Als Reviaan valt me de parallel op met Gerard Reve, die net als Rob op een gegeven moment zijn buik vol had van de randstad, en Amsterdam in het bijzonder. Dit ondanks het gegeven dat beide mannen zich vooral hebben ontwikkeld door ín en vanuit Amsterdam actief te zijn. Reve schreef er de boeken waarmee hij wereldberoemd werd in Nederland, en Rob was er vaak bij zijn tweede vader Benno Premsela; hij gaf samen met deze ras Amsterdammer de homo-emancipatie vanuit de hoofdstad vleugels in de jaren zestig en zeventig.

Reve kwam terecht in een dorpje niet ver van Molkwerum waar Rob nu woont. Net als Rob was Reve lyrisch over Friesland. Maar na zo’n tien jaar keerde de zelfbenoemde volksschrijver zich toch van Friesland af, en dat nu is denk ik een groot verschil met Rob, want die woont inmiddels ruim dertien jaar in het Utopia van het noorden, althans naar mijn indruk ervaart hij het zo. De wereldwijde contacten die hij in zijn werkzame leven onderhield worden met dank aan internet nu op digitale wijze voortgezet. Na het failliet van De Gay Krant waarvoor Rob onbezoldigd honderden columns schreef, begon hij in 2013 zijn eigen website. Sedertdien zijn ruim 160 blogs verschenen die volgens de kijkcijfers in alle delen van de wereld worden gelezen. De onderwerpen zijn vaak gerelateerd aan actualiteiten en ik herken geregeld de oude docent sociologie die zijn lezers graag iets van zijn inzichten en opvattingen wil meegeven. Dat doet hij nog steeds op zijn bekende open en toegankelijke wijze, en tot slot daarom nu enkele citaten uit het boek die mij in het bijzonder troffen en die aansluiten bij de belangrijkste thema’s die Rob in zijn leven hebben beziggehouden:

Als Rob in zijn jonge jaren via de universiteit terecht kan bij een bank om geld te lenen voor zijn studie wordt hij prettig geholpen door een medewerker die hem thuis in Zeist ontvangt. Rob schrijft dan: ‘Dankbaar denk ik aan deze man terug, die uit een heel ander hout gesneden was, dan de graaiende bankiers, waarmee we later helaas te maken kregen.’

Rob houdt van paradoxen. Hij benoemt er in dit boek aan aantal waaronder die van de ‘vrijheid bevorderende weerstanden’. Hij zegt daarover: ‘Het antihomoseksuele deel van de bevolking houdt de emancipatiebeweging wakker. Het is net als met opvoeden. Kinderen vrij laten, maakt ze niet vrij. Zij worden juist vrij door ze te leren omgaan met vrijheid bevorderende regels.’

Homostudies werd wel verweten niet wetenschappelijk te zijn, omdat de onderzoekers ‘subjectief betrokken’ waren. Daarop stelde Rob aan de critici voor om onderzoek onder hetero’s voortaan door homo/lesbische onderzoekers te laten doen. ‘Dat deed die kritiek snel verstommen’, aldus Rob in dit boek.

Waarin hij verder opmerkt: ‘Men is steeds meer gaan begrijpen dat onderzoek naar uitsluitend het ontstaan van homoseksualiteit en niet naar het ontstaan van bi- en heteroseksualiteit per definitie discriminerend is. Welk zinnig mens denkt discriminatie op grond van een zwarte huidskleur te kunnen bestrijden door onderzoek te doen naar het ontstaan van een zwarte huid?’

Een ander citaat nog: ‘Wie het zelfbeschikkingsrecht van mensen nastreeft, is vaak geneigd te denken dat vrijheid betekent dat je je niet organiseert. Maar het gevaar is dat de tegenstanders van vrijheid zich beter organiseren, waardoor die vrijheid voortdurend bedreigd wordt, mede door de onverschilligheid van de voorstanders. Vrijheid is niet de áfwezigheid van zelforganisatie, maar juist de zodanige áánwezigheid daarvan dat zelfbeschikking gewaarborgd wordt.’

Zelfbeschikking dus als telkens terugkerende mantra in dit boek met levensherinneringen van Rob Tielman. Het is een boeiende uitgave geworden, voor allen die geïnteresseerd zijn in humanistische waarden of de emancipatie van vrouwen, etnische en seksuele minderheden. Proficiat Rob, met dit prachtboek. Uitgeverij De Papieren Tijger zou terecht kunnen zeggen: het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven.

 

 


Alles werd politiek
03-10-2016

De verhouding tussen het politieke en het persoonlijke in de humanistische en de homolesbische beweging in Nederland, 1945-1980

Elise van Alphen

Humanistisch Erfgoed 20

De jaren zestig van de vorige eeuw staan in het nationale geheugen gegrift als een periode waarin veel, zo niet alles politiek was. Was het toen niet de tijd dat feministen het persoonlijke als politiek verklaarden? De houdbaarheid van deze beeldvorming staat centraal in Alles werd politiek. De opvattingen over de verhouding tussen het persoonlijke en het politieke worden vanaf de Tweede Wereldoorlog tot begin jaren tachtig in Nederland onderzocht. Dat is gedaan voor twee bewegingen: de humanistische en de homolesbische beweging. Die analyses leveren een boeiend beeld op over de verschillende verhoudingen tussen het persoonlijke en het politieke sinds de oorlog.

Met de keuze voor deze twee bewegingen wordt ook ingezoomd op het verband tussen secularisering en de seksuele bevrijding in de jaren zestig. Van Alphen plaatst kritische kanttekeningen bij het idee dat secularisering automatisch tot seksuele vrijheid zou leiden, zoals sommige politici vandaag de dag verkondigen.

Elise van Alphen is humanisticus. Zij schreef dit boek als een proefschrift bij het J.P. van Praag Instituut van de Universiteit voor Humanistiek.

INKIJKJE

ISBN 9789067283267
NUR 715
340 pagina's
EUR 25,00
bestellen

 

 


Tussen autonomie en humaniteit

De geschiedenis van levensbeschouwelijk humanisme in relatie tot opvoeding en onderwijs tussen 1850 en 1970

Vincent Stolk

Humanistisch Erfgoed 19

Hoe denken vrijdenkers, anarchisten en humanisten over opvoeding en onderwijs en hoe hebben ze bijgedragen aan de ontwikkeling van pedagogiek en onderwijs in Nederland? Dat zijn de vragen die in Tussen autonomie of humaniteit centraal staan. Het boek beantwoordt deze vragen in drie casestudies binnen de periode 1850-1970. De eerste casus gaat over vrijdenkers rond 1860, een periode waarin een nieuwe schoolwet veel pedagogische discussies teweeg bracht over de rol van natuur en godsdienst in de school. In de tweede casus (1912-1920) treden vrijdenkers en anarchisten op. Zij worden onderzocht tegen de achtergrond van de Eerste Wereldoorlog en de opkomst van de reformpedagogiek in Nederland. In de derde casus (1945-1970) staan de humanisten van het Humanistisch Verbond centraal en hun bijdrage aan de ontwikkeling van levensbeschouwelijk onderwijs en de openbare school.

Deze casussen worden beschreven met de vraag voor ogen of deze groepen humanisten vooral autonomie in de opvoeding nastreefden of de bevordering van humaniteit. Dat levert een boeiend beeld op van de diversiteit van humanistische pedagogische perspectieven, waaronder het naturalistisch-romantische, het radicaal-kritische en het existentialistische perspectief.

Vincent Stolk is historicus. Hij schreef dit boek als proefschrift bij het J.P. van Praag Instituut van de Universiteit voor Humanistiek en promoveerde cum laude.

INKIJKJE

ISBN 978-90-6728-312-0
NUR 715
433 pagina's
EUR 27,50

bestellen

 

 


Piet Spigt
27-11-2014

Humanist onder de vrijdenkers en vrijdenker onder de humanisten

Bert Gasenbeek (redactie)

Humanistisch Erfgoed 18

Piet Spigt (1919-1990) autodidact, vrijdenker, humanist, multatulist en publicist was vanuit een heldere atheïstische houding ‘humanist onder de vrijdenkers en vrijdenker onder de humanisten’.

In leven en werk van Piet Spigt ligt een groot deel van de geschiedenis van het vrijdenken en humanisme tussen 1945 en 1980 besloten. Gezien de (nog) beperkte geschiedschrijving van de humanistische traditie na 1945 is aandacht voor die periode erg belangrijk. Daarnaast wordt  de geschiedenis van de humanistische traditie mede gevormd en doorgegeven, juist door mensen als Piet Spigt. Spigt laat ook zien hoe je zelf je eigen humanistische levensovertuiging inhoud en vorm kan geven.

Deze bundel omvat dertien oorspronkelijke teksten van Piet Spigt, vele illustraties en zes speciaal voor deze bundel geschreven teksten over Spigt en zijn werk.


Bert Gasenbeek (1953) is historicus aan de Universiteit voor Humanistiek, gespecialiseerd op het gebied van geschiedenis van het humanisme. Tevens is hij directeur van het Humanistisch Historisch Centrum.  Hij publiceerde onder meer, met anderen: J.P. van Praag, vader van het moderne Nederlands humanisme; Rob Tielman, een begeesterd humanist; Multatuli, inspiratiebron voor vrijdenkers en humanisten.

ISBN 9789067283038
NUR 715
284 pagina’s
EUR 25,00
Bestellen

 

 


Piet Spigt - Bert Gasenbeek bij OBA Live
26-11-2014

Een gesprek met Theodor Holman over Piet Spigt

 

 

 

 

 


In het licht van de wereldliteratuur
28-10-2014

Een humanistische bloemlezing

Redactie: Wim Coster, Agnes Coomans en Bert Gasenbeek

Humanisten krijgen soms te horen dat zij toch wel heel veel moeten missen, omdat zij nu eenmaal niet kunnen beschikken over een ‘eigen boek’. Inderdaad, humanisten hebben geen bijbel, geen koran, geen enkel heilig boek. Natuurlijk wil dat niet zeggen dat zij geen behoefte hebben aan teksten waardoor zij zich kunnen laten inspireren, zich verbonden kunnen voelen, richting kunnen vinden. Of aan teksten waaraan zij hun overtuigingen kunnen toetsen, waaraan zij inspiratie, troost of hoop kunnen ontlenen.

Maar gelukkig: zij hebben daarvoor de wereldliteratuur!

 

Het menselijk bestaan is niet bij voorbaat zinloos of zinvol. Wij kunnen er wel zin aan geven. Een bloemlezing met 100 teksten als in dit boek kan daarbij dienen als bron van bezinning en bezieling. Voor mensen, door mensen. En voor een zinvol bestaan: humanistischer kan een boek moeilijk zijn!’
- Rob Tielman, oud-voorzitter van het Humanistisch Verbond en het Humanistisch Historisch Centrum.


ISBN 9789067283007
NUR 715
188 pagina's
EUR 20,00
Gebonden, met leeslint
bestellen

 

 


Liefde, dood en Jodenhaat
24-10-2012

Een (her)uitgave van Jan Hovings levensherinneringen en radioredes tegen de Jodenhaat

Vincent Stolk en Bert Gasenbeek (samenstellers)

Humanistisch Erfgoed 17

‘Wat deze vurige, geestdriftige minnaar van het leven geschreven en gesproken heeft over het seksuele en het erotische, over geslachtsleven en liefde, behoort tot het zuiverste en dapperste, wat er in ons land ooit over gezegd is.’ – Hoogleraar filosofie en rechten Leo Polak, 1939

‘Nog diep onder den indruk van de rede van den heer Hoving betuig ik U onzen welgemeenden dank. Het heeft ons Joden tot diep in het hart geroerd hoe een niet-Jood ons volk zoo begrijpt en verdedigt.’ – Anoniem, november 1934

Jan Hoving (1877-1939) was als voorzitter van de vrijdenkersvereniging De Dageraad en redacteur van het tijdschrift De Vrijdenker een van de voormannen van de vrijdenkersbeweging in het Interbellum. Hij verwierf bekendheid met zijn geschriften over liefde en seksualiteit en zijn radioredes tegen het antisemitisme dat hoogtij vierde in de jaren dertig. Bovenstaande uitspraken tonen in één oogopslag de waardering die Hoving kreeg van zijn tijdgenoten.

In dit boek wordt Liefde… en dood, het laatste deel van Hovings autobiografische Levensherinneringen van een vrijdenker, voor het eerst uitgegeven. Vier van de zes van Hovings radioredes tegen de Jodenhaat verschijnen hier als heruitgave. De teksten zijn voorzien van een uitgebreide inleiding waarin ze worden toegelicht en in hun historische context worden geplaatst. De samenstellers hopen met deze (her)uitgave het gedachtegoed van de belangrijke vrijdenker Jan Hoving opnieuw onder de aandacht te brengen.

ISBN 9789067282789
NUR 715
184 pagina's
EUR 15,00
Bestellen


Van jeugdig pacifisme naar geestelijke weerbaarheid
08-03-2012

De Jongeren Vredes Actie (1924-1940)
Bert Gasenbeek en Chris Hietland

Humanistisch Erfgoed 16

De Jongeren Vredes Actie (JVA) was een radicaalpacifistische jongerenbeweging die bestond van 1924 tot 1940. Opgericht door een groep bevlogen jonge mensen, probeerde de organisatie leeftijdsgenoten te overtuigen van de noodzaak om zich voor de vrede in te zetten. Begin jaren dertig had de JVA afdelingen door het hele land en telde ruim tweeduizend leden. De JVA deed van zich spreken door het organiseren van congressen, het uitgeven van brochures en het verspreiden van pamfletten. De leden organiseerden antimilitaristische acties en probeerden door middel van petities en grote publieke bijeenkomsten mensen te mobiliseren. In een tijd van toenemende oorlogsdreiging verzette de JVA zich tegen agressief nationalisme en fascisme.

Met de concepten geestelijke weerbaarheid en pacifistische volksverdediging ontwikkelde de jongerenbeweging een geweldloos alternatief voor militaire landsverdediging. Daarbij speelden latere voormannen van het Humanistisch Verbond, als Jaap van Praag, Garmt Stuiveling en Jan Brandt Corstius, een belangrijke rol.

Van jeugdig pacifisme naar geestelijke weerbaarheid beschrijft de geschiedenis van de Jongeren Vredes Actie, geplaatst in de context van het Interbellum. Er is aandacht voor de ontwikkeling die de JVA in de loop van haar bestaan doormaakte, de belangrijkste activiteiten en de ideeën die bij de JVA’ers leefden.

Uitgave in samenwerking met het Humanistisch Historisch Centrum

ISBN 97890672822741
NUR 715
146 pagina's
EUR 13,00
Bestellen

 

 


'Liever een dode leeuw dan een levende hond'
09-12-2011

Over de betekenis van de vrijdenker en humanist Leo Polak (1880-1941)
Bert Gasenbeek (redactie)

Humanistisch Erfgoed 15

Op 9 december 2011 was het precies zeventig jaar geleden dat de Joodse rechtsfilosoof, vrijdenker en humanist Leo Polak ( 1880-1941) in het concentratiekamp Sachsenhausen overleed. Leo Polak was een strijdbare vrijdenker die durfde te getuigen, en die een verbindende schakel vormde tussen het vooroorlogse vrijdenken en het naoorlogse humanisme.

De essentie van zijn vrijdenken en humanisme getuigt van het besef van de verbondenheid van alle mensen als wezens die zich zo volledig en harmonieus mogelijk moeten kunnen ontplooien, en de erkenning van de mensheid als hoogste eenheid, hoger dan alle andere collectiviteiten die loyaliteit van mensen zouden kunnen eisen: kerk, Christendom, natie.

Deze bundel bevat als kern een drietal beroemde en beruchte redevoeringen van Polak uit de jaren 1931 - 1933; deze waren idealistisch van aard en vonden veel instemming bij met name ongelovigen. Daarnaast zijn er diverse bijdragen die een goed en soms nieuw beeld geven van de rol en betekenis van Polak voor de vrijdenkers; zo had hij op belangrijke momenten een koersbepalende rol in de geschiedenis van de vrijdenkerij.

Uitgave in samenwerking met het Humanistisch Historisch Centrum
ISBN 97890672822734
NUR 715
172 pagina's
EUR 15,00
Bestellen

 

 


In gesprek met Erasmus
27-10-2011

Over humanisme, opvoeding en geweldloosheid

Rein Heijne (samensteller)

Humanistisch Erfgoed 14

Ter gelegenheid van de Wereldhumanismedag op 21 juni 2008 lanceerde het Huis van Erasmus het project ‘Brieven aan Erasmus’. Voor het project werden mensen uitgenodigd een brief aan Erasmus (1466-1536), de patroon van het [i]Huis van Erasmus[i], te sturen. De mensen werd gevraagd om in de brieven vanuit hun eigen visie en levenservaringen in te gaan op de actualiteit van Erasmus’ denken. Boven verwachting kwamen er binnen een jaar tijd ruim twintig brieven binnen, die met veel genoegen werden gelezen. De epistels zijn afkomstig van bekende en van minder bekende Nederlanders en Vlamingen. Onder de schrijvers bevinden zich hoogleraren, journalisten, politici, leerkrachten en andere geïnteresseerde burgers. Uit alle inzendingen spreekt een grote betrokkenheid met het gedachtegoed van een van de bekendste filosofen uit de Lage Landen. Daarom werd besloten deze brieven als bundel uit te geven. Het geheel biedt een breed en gevarieerd palet van eigentijdse visies op het leven en denken van Erasmus. In de bundel zijn de brieven in drie thematische hoofdstukken gegroepeerd: geweldloosheid, humanisme en opvoeding. Dat de bundel verschijnt in de reeks het Humanistisch Erfgoed is niet toevallig. Erasmus behoort immers als christelijk humanist, die tolerantie en ondogmatisch denken hoog in het vaandel voerde, onmiskenbaar tot de humanistische traditie. Uitgave in samenwerking met het Humanistisch Historisch Centrum en Huis van Erasmus

ISBN 97890672822703
UITVERKOCHT

Filmpje presentatie 27 oktober 2011

 

 

 


Het vergrootglas van de geest
29-09-2011

Een vergelijkende studie over het denken van J.P. van Praag en hedendaagse auteurs over humanisme in relatie tot spiritualiteit

Alfons Nederkoorn

Humanistisch Erfgoed 13

J.P. van Praag (1911-1981) geldt als een van de grondleggers van het humanisme in Nederland. Het humanisme van Jaap van Praag legt de nadruk op autonomie en weerbaarheid. Deze begrippen vormen in zijn levensovertuiging de kern van de mens in relatie tot de ander. In Het vergrootglas van de geest is het denken van Van Praag vergeleken met de opvattingen van Kunneman, Todorov en Van IJssel, over humanisme in relatie tot spiritualiteit.

Spiritualiteit heeft de functie van vergrootglas van de geest. Het maakt zichtbaar wat verborgen lag en brengt samen wat gescheiden leek. Spiritualiteit bezielt en is onderdeel van de humanistische levensovertuiging. De nadruk ligt op humanisme dat, in de woorden van Van Praag, een overtuiging is waarin beleving en beschouwing met elkaar verbonden zijn. Humanisme draagt bij aan een kritische bewustwording van waarden in een onvolmaakte samenleving.

In Het vergrootglas van de geest komt ook de relevantie van het humanistisch denken van Jaap van Praag voor het humanisme in deze tijd aan de orde. Alfons Nederkoorn is wijsgerig socioloog en heeft als humanistisch geestelijk raadsman in de gezondheidszorg gewerkt.

Uitgave in samenwerking met het Humanistisch Historisch Centrum

ISBN 9789067282659
NUR 715; 694
471 pagina's
EUR 27,50
Bestellen

 

 


J.P. van Praag
01-12-2009

Om de geestelijke weerbaarheid van humanisten

Samenstelling Peter Derkx

Humanistisch Erfgoed 5 - tweede druk

Vele jaren lang was Jaap van Praag (1911–1981) onbetwist de leidende figuur in het Humanistisch Verbond en in de Nederlandse humanistische beweging. Niet alleen bestuurlijk en organisatorisch was hij als een spin in het web, ook wat de gedachtenvorming over het humanisme betreft was hij de belangrijkste persoon.

In deze bloemlezing wordt een beeld gegeven van de manier waarop Van Praag in de loop der jaren zijn gedachten over het humanisme heeft ontwikkeld. Het ging hem daarbij vooral om de geestelijke weerbaarheid van humanisten.

Bij deze tweede druk is een korte levensschets van Jaap van Praag toegevoegd, geschreven door drs. Bert Gasenbeek, directeur van het Humanistisch Archief en het J.P. van Praag Instituut.

Uitgave in samenwerking met het Humanistisch Historisch Centrum

ISBN 9789067282413
NUR 694
174 pagina’s
EUR 15,00
Bestellen

 

 


Vredesduif op eigen vleugels
13-11-2009

25 jaar Humanistisch Vredesberaad
Paul Breekveldt

Humanistisch Erfgoed 11

In 2009 is het Humanistisch Vredesberaad (HVB) al 25 jaar een fonkelend lichtje aan de humanistische sterrenhemel. In de tijd van de vredesdemonstraties (Amsterdam, Den Haag) in 1981-1983 was het HVB het steentje in de schoen van het Humanistisch Verbond; een organisatie die niet durfde kiezen tussen politiek links (meelopen met de marsen) en politiek liberaal (niet meelopen). Het Vredesberaad zelfstandig maken, leek voor het toenmalig bestuur van het Verbond dan ook de enige manier om zonder pijn voort te bestaan. Sindsdien heeft het HVB gekozen voor de verdrukten, voor de rechtenlozen en tegen de wapenindustrie en de wapenexport. Vijfentwintig jaar is niet veel, als je het over geschiedenis hebt.

Toch kan je je moeilijk meer voorstellen, hoe het was om onder de doem van de atoombom te leven. En die doem was er: zelfs volkszanger Pierre Kartner (Vader Abraham) wijdde er een meedeiner aan. Vredesduif op eigen vleugels brengt je terug in de tijd van Andropov en Gorbachov, van Helmuth Schmidt, Van Agt en Lubbers. Het volgt de bom, en de schijnvrede erna, geïnteresseerd en betrokken, maar ook met enige afstandelijkheid. En signaleert met een glimlach hoe humanisten er behagen in scheppen om, onder het gebruik van heel veel welgekozen woorden, langdurig met elkaar van mening te verschillen.

Uitgave in samenwerking met het Humanistisch Historisch Centrum

ISBN 9789067282406
NUR 694
152 pagina's
EUR 15,00
Bestellen

 

 


'Raadsman, heeft u nog raad?'
14-10-2009

Erwin Kamp

‘Raadsman, heeft u nog raad?’ geeft een authentiek en openhartig beeld van het werk van humanistisch geestelijk verzorger Erwin Kamp bij het Korps Mariniers. Na het afronden van zijn opleiding aan de Universiteit voor Humanistiek wordt hij als raadsman bij dit keurkorps geplaatst. In de tien jaar die daarop volgen, reist hij met de mariniers de wereld rond.

Erwin beschrijft in ‘Raadsman, heeft u nog raad?’ zijn uiteenlopende ervaringen als humanistisch raadsman binnen de krijgsmacht. Hij geeft inzicht in zijn werk bij de opleiding van de mariniers in Rotterdam, tijdens zijn uitzendingen met hen in Ethiopië/Eritrea en Irak en zijn plaatsing op Curaçao. Daarbij komen niet alleen de fysiek zware omstandigheden waarin hij terecht komt ter sprake, maar ook de emotionele gebeurtenissen waarin hij wordt betrokken.

Kamp maakt de lezer deelgenoot van zijn optreden tijdens onder andere: de berg- en wintertrainingen in Noorwegen, een pelotonstraining in de Verenigde Staten en het varen op schepen van de Koninklijke Marine over de Atlantische Oceaan en in het Caribische gebied. Centraal in zijn werk staan zijn humanistische levensbeschouwing en de inspiratie die hij hieruit haalt om de mens in de krijgsmacht bij te staan. Uit zijn verhalen blijkt zijn respect en waardering voor de mariniers en de noodzaak van een goede zorgverlening voor wat misschien wel een van de meest uitdagende maar ook moeilijke beroepen kan worden genoemd.

Dankzij de medewerking van Bert Gasenbeek, directeur van het Humanistisch Historisch Centrum, is ‘Raadsman, heeft u nog raad?’ een unieke combinatie van persoonlijke ervaringen en objectieve geschiedschrijving geworden.
Bert Gasenbeek publiceerde eerder: J.P. van Praag, vader van het moderne Nederlands humanisme (1997), God noch autoriteit (2006) en Humanisme (2007).

ISBN 9789067282345
NUR 715
132 pagina's
EUR 15,00
Bestellen

 

Checkpoint, nr.9 november 2010
Recensie Humanistisch Verbond, 16-10-2009
VPRO De Avonden, 10-11-2009

 

 


Voorlopig ben ik humanist
17-02-2009

Teksten en voordrachten van Jan van Zijverden (1928-2003)

Onder redactie van Wilbert Mennings, Wouter Veraart en Pieter Edelman

Met inleidingen van Bert Gasenbeek, Cees Maas, Alexander Maas, en Wouter Veraart en Wilbert Mennings.

Humanistisch Erfgoed 10

In 2003 overleed Jan van Zijverden. Een bevlogen humanist die in de periode 1991-2001 voorzitter was van de Amsterdamse afdeling van het Humanistisch Verbond. Een lokale denker en doener, wiens veelvuldige lokale en praktische activiteiten vergezeld gingen van een al even intense en betrokken intellectuele activiteit. Een erudiet mens en een scherpzinnig denker, die in de beslotenheid van zijn werkkamer en bibliotheek vele artikelen schreef die in de Loopmare, het huisorgaan van het HV Amsterdam, in de periode 1990-2003 zijn verschenen. Daarnaast hield hij talloze voordrachten.

Als intellectueel werd Jan, die zelf psychoanalyticus was, gekenmerkt door een passie voor de filosofie, in het bijzonder voor eigenzinnige denkers als Hannah Arendt, Nietzsche en Lévinas, maar ook voor typisch humanistische boegbeelden als Cicero en Coornhert. In zijn stukken sloeg hij steeds de brug naar de praktijk en het “hier en nu”, en ging hij in op specifieke maatschappelijke misstanden, bijvoorbeeld op het terrein van de zorg, vooral wanneer die gelijkwaardige, tussenmenselijke relaties in de weg stonden.

De bescheiden maar dringende humanistische visie van Jan van Zijverden, zoals die in zijn artikelen en voordrachten naar voren komt, is nog altijd relevant en buitengewoon lezenswaardig. Reden genoeg om een selectie uit zijn werk samen te stellen en te bundelen, en aldus beschikbaar te houden voor toekomstige generaties. Reden genoeg ook om een middag te wijden aan deze veelzijdige denker en doener.

Uitgave in samenwerking met het Humanistisch Historisch Centrum

ISBN 9789067282246
NUR 694
288 pagina’s
EUR 20,00
Bestellen

Artikel uit Rechtsfilosofie & Rechtstheorie 2010 (39) 2 door Jaap Zwart & Femke Storm

NBD|Biblion recensie door F.M. Boon
Bundeling van vijftig artikelen en voordrachten over maatschappelijke thema's, intermenselijke relaties, figuren uit de Europese geestesgeschiedenis en humanisme. De auteur daarvan (1928-2003) was tussen 1991 en 2001 voorzitter van de afdeling Amsterdam van het Humanistisch Verbond. De artikelen zijn gepubliceerd in het afdelingsblad. De bundel opent met biografische informatie en bespreekt de waarde van lokaal actieve humanisten voor de ontwikkeling van humanistisch denken en humanistische organisaties. Gemeenschappelijk noemer van de gebundelde teksten is het gevoelig, argumenterend en kritisch beschouwen om te bevorderen dat de lezers zelf zich een mening vormen over zeer uiteenlopende - en nog steeds actuele - onderwerpen. Aan bod komen onder andere zorg, troost, marktdenken, omgaan met elkaar, goed partnerschap - en als het toch niet anders kan: goed scheiden - en de groeiende neiging om normale levensproblemen gauw in handen te geven van professionals. Verrassend actuele, heldere en inspirerende teksten over een breed scala aan maatschappelijke en intermenselijke thema's.

 

 


Zingeving achter de tralies
30-11-2008

Veertig jaar Humanistisch Geestelijke Verzorging bij de inrichtingen van Justitie

Elise van Alphen en Wouter Kuijlman

In 1968 gingen de eerste beroepskrachten van de dienst Humanistisch Geestelijke Verzorging bij Justitie aan het werk om geestelijke begeleiding te bieden aan buitenkerkelijke gedetineerden. Dit was de eerste stap in gelijkberechtiging van de geestelijke verzorging op humanistische grondslag met die van de confessionelen. Politici, het gevangenispersoneel en de confessioneel geestelijke verzorgers keken met argusogen naar het humanistische raadswerk.

Want wat betekent dat nu eigenlijk, ‘humanistisch geestelijke verzorging’? De eerste humanistisch raadslieden moesten zich in de beginjaren nog bewijzen in de penitentiaire inrichtingen. Er werd hard gewerkt aan de professionalisering van het vakgebied. De gevangenishumanist was al snel niet meer weg te denken binnen het gevangeniswezen. Samen met de confessionele diensten streed de dienst Humanistisch Geestelijke Verzorging voor het recht van de gedetineerde op een pluriform aanbod van geestelijke verzorging.

De bezuinigingen bij Justitie, de veranderende maatschappij en de reorganisaties van het gevangeniswezen kenden hun invloed op de geestelijke verzorging. Sinds 2004 is met de oprichting van de Dienst Geestelijke Verzorging de geestelijke verzorging stevig organisatorisch verankerd binnen de Dienst Justitiële Inrichtingen.

In Zingeving achter de tralies wordt niet alleen een historische schets gegeven van de veertig jaar humanistisch geestelijke verzorging in Nederland, maar wordt ook door praktijkverhalen een inkijk gegeven in het werk van de gevangenishumanist.

Drs. Elise van Alphen (1981) is humanisticus en studeert Wijsbegeerte aan de Universiteit van Amsterdam. Zij is als freelance-schrijver thans verbonden aan het Humanistisch Archief en is redacteur bij LOVER, het tijdschrift voor feminisme, wetenschap en cultuur.

Drs. Wouter Kuijlman (1972) studeerde in 2005 af bij de Universiteit voor Humanistiek op de geschiedenis van Nederlandse vrijdenkerspublicaties in de 19e en 20e eeuw. Vanaf 2001 tot juli 2008 was hij als onderzoeker en beleidsmedewerker aan het Humanistisch Archief verbonden. Hij schreef eerder Een mantel met sterren. Religieus Humanisme in het Humanistisch Verbond dat in de reeks Humanistisch Erfgoed is verschenen.

ISBN 9789067282208
NUR 694
158 pagina's
EUR 12,50
Bestellen

 

 


De dageraad van het positief atheïsme
24-09-2008

Jan Hoving over godsdienst en seksualiteit in het interbellum

Vincent Stolk

Humanistisch Erfgoed 9

Het gedachtegoed van vrijdenker Jan Hoving (1877-1939) is belangrijk voor een goed begrip van het intellectuele klimaat in Nederland tijdens het Interbellum. Naast een bijdrage aan de historiografie van de vrijdenkersbeweging biedt dit boek een analyse van Hovings ‘positief atheïsme’.

Dit propageerde hij boven het negatieve atheïsme, dat zich uitsluitend richt op de verbanning van God uit de samenleving, maar voorbijgaat aan de gevolgen daarvan. Hoving wilde de ongelovige een alternatieve levensbeschou­wing bieden op atheïstische grondslag.

Uitgave in samenwerking met het Humanistisch Historisch Centrum

ISBN 9789067282178
NUR 694
175 pagina's
EUR 15,00
Bestellen

 

Recensie NBD/Biblion, door F.M. Boon
Thematische biografie van Jan Hoving (1877-1939), die als voorzitter van de vrijdenkersvereniging De Dageraad, redacteur van De Vrijdenker en actief bestuurslid van de Neo-Malthusiaanse Bond een pregnante rol speelde in de Nederlandse samenleving tijdens het Interbellum (1918-1940). De auteur, maatschappijhistoricus, studeerde op dit onderzoek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam cum laude af. Hij publiceerde eerder over de gereformeerde kerk van Rotterdam-Feijenoord. Deze uiterst toegankelijke studie - uitgegeven in de reeks 'Humanistisch erfgoed' - belicht een bijzondere hoofdfiguur uit de geestelijke geschiedenis van ons land, inzichtelijk geplaatst in de geesteshistorie van zijn tijd - die bijzonder nauw verbonden blijkt te zijn met thema's die ook in onze tijd sterk spelen. Dit betreft visies op religie, zelfverantwoordelijkheid van de mens, gelijkwaardigheid van man en vrouw, geboortebeperking en gelijke behandeling. Geïllustreerd en voorzien van een uitgebreide bronnenlijst en een personenregister. Een juweeltje van een biografie.

 

 


Anton Constandse
13-09-1999

Leven tegen de stroom in

Redactie: Bert Gasenbeek, Rudolf de Jong, Pieter Edelman

Hij werd bewonderd om zijn zachtmoedigheid, maar gevreesd om zijn bijtend sarcasme. Hij werd gevangen gezet door zowel de Nederlandse staat als de Duitse bezetter. Aanvankelijk beschouwd als oproerkraaier groeide hij na de oorlog uit tot een gerespecteerd publicist, journalist en radiocommentator. Kortom het leven van Anton Constandse (1899 - 1985) was veelbewogen en vol uitersten.

Het is honderd jaar geleden dat die man van uitersten begon aan zijn leven tegen de stroom in. Dit boek herdenkt hem en introduceert zijn denken aan de hand van thema's die hem na aan het hart lagen (de Tweede Wereldoorlog, seksualiteit, godsdienst, wereldpolitiek et cetera). Anton Constandse, Leven tegen de stroom in bevat negentien bijdragen van uiteenlopende schrijvers: humanisten, journalisten en mensen die hem persoonlijk hebben gekend. Tezamen geven zij een overzicht van Constandses ideeën en de ontwikkeling daarvan.

Voor wie verder wil lezen is er een uitputtend en tot op heden ongeëvenaard bibliografisch overzicht. Het resultaat is een eerbetoon, een biografie en een inleiding op het ideeëngoed dat nog steeds zeggingskracht en relevantie blijkt te bezitten.

Met bijdragen van: Fleur Bourgonje, André van Well, Peter Zegers, Hans van Deukeren, Rudolf de Jong, Bert Gasenbeek, Harmen van Houten, Pieter Edelman, Gerhard Binkhorst, Jan de Kievid, Marli Huijer, Henk Hofland, Laurens van Krevelen, Hans Ramaer, Kees Slager, Jan Loman en Anton Constandse.

In samenwerking met het Humanistisch Historisch Centrum

ISBN 9789067280990
NUR 649
268 pagina's
EUR 13,60
bestellen

 

Radiofragment VPRO - OVT 19-9-1999

 


 


Humanisme als zelfbeschikking
(11-11-2016)
Toespraak presentatie Humanisme als zelfbeschikking

11 november 2016

Alles werd politiek
(03-10-2016)
Tussen autonomie en humaniteit
(14-09-2015)
Piet Spigt
(27-11-2014)
Piet Spigt - Bert Gasenbeek bij OBA Live
(26-11-2014)
In het licht van de wereldliteratuur
(28-10-2014)
Liefde, dood en Jodenhaat
(24-10-2012)
Van jeugdig pacifisme naar geestelijke weerbaarheid
(08-03-2012)
'Liever een dode leeuw dan een levende hond'
(09-12-2011)
In gesprek met Erasmus

UITVERKOCHT

(27-10-2011)
Het vergrootglas van de geest
(29-09-2011)
Rob Tielman
(14-05-2010)
J.P. van Praag
(01-12-2009)
Vredesduif op eigen vleugels
(13-11-2009)
'Raadsman, heeft u nog raad?'
(14-10-2009)
Voorlopig ben ik humanist
(17-02-2009)
Zingeving achter de tralies
(30-11-2008)
De dageraad van het positief atheïsme
(24-09-2008)
Anton Constandse
(13-09-1999)
Developed with QwikZite (version 1.12)