Alexandr Poesjkin (1799 - 1837) wordt algemeen beschouwd als de grootste Russische dichter. Hij werd geboren in Moskou, als telg van een oud adellijk geslacht. In 1811 werd hij leerling van het keizerlijk lyceum, dat gevestigd was in een vleugel van het Zomerpaleis in de buurt van de toenmalige hoofdstad Sint-Petersburg. Na het eindexamen trad hij in staatsdienst, maar werd in 1820 door tsaar Alexander I (1801 - 1825) vanwege zijn opruiende verzen verbannen naar Moldavië en vervolgens naar Odessa. Hier kwam hij in conflict met de gouverneur-generaal, wiens vrouw hij het hof maakte, en in 1824 werd hij opnieuw overgeplaatst, ditmaal naar het landgoed van zijn moeder in de regio Pskov, niet ver van de grens met Estland. Op 14 december werd een poging tot revolutie, waarbij vele vrienden van Poesjkin betrokken waren, bloedig neergeslagen, en kwam Nicolaas I (1825 - 1855) op de troon. Poesjkin werd teruggeroepen naar de hoofdstad en kwam onder persoonlijk toezicht van de tsaar. In 1831 trouwde hij met de achttienjarige, beeldschone Natalja Gontsjarova. Zes jaar later werd hij in een duel gedood door de maintené van de Nederlandse gezant in Sint-Petersburg. Poesjkin heeft ondanks zijn korte leven een groot oeuvre nagelaten. Zijn lyriek omvat bijna duizend gedichten. Zijn magnum opus, de roman in verzen Jevgeni Onegin, ontstond tussen 1823 en 1830. In 1820 publiceerde hij zijn eerste novelle in verzen, Roeslan en Ljoedmila, die hem nationale roem bezorgde; zijn belangrijkste novelle in verzen, De Bronzen Ruiter, dateert van 1833. Daarnaast schreef hij drama's en sprookjes, en legde hij de basis voor het Russische proza dat Europa vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw veroverde.  Hans Boland (1951), slavist, promoveerde op poëzie van Achmatova, die hij tevens in het Nederlands vertaalde. Daarnaast vertaalde hij poëzie van Goemiljov en Rijn en Lermontovs novelle De held van onze tijd. De laatste jaren concentreerde hij zich op Poesjkins novellen in versvertellingen. Boland woonde van 1992 tot 1996 in Sint-Petersburg, waar hij als docent aan de universiteit verbonden was. 
DE MOZART VAN POESJKINTwee 'Kleine Tragediën' van Alexandr Poesjkin Ingeleid en vertaald door Hans Boland De Mozart van Poesjkin bevat twee van Alexandr Poesjkins zogeheten 'kleine tragediën'. Het Russische origineel en de Nederlandse vertaling worden parallel gepresenteerd. In zijn inleiding schrijft de vertaler: "Wie 'Poesjkin' zegt, zegt algauw ook 'Mozart'. De Mozart in Poesjkins 'kleine tragedie' Mozart en Salieri was van bepalende invloed op de van oorsprong Tsjechische cineast Milos Forman toen hij Amadeus maakte. Via deze in 1984 met acht Oscars onderscheiden film heeft Poesjkin anderhalve eeuw na zijn dood een hype van Mozart weten te maken. Mozarts Don Giovanni is Poesjkins belangrijkste inspiratiebron geweest voor een andere 'kleine tragedie', De stenen gast. Niettemin creëert de Rus een volledig eigen Juan ('Juan' is Spaans voor 'Giovanni'). Poesjkins Don Juan is een vrouwenman in de beste zin van het woord. Het is een macho pur sang, maar wie niet van sex houdt werpe de eerste steen. Wat Mozart en Poesjkin op een niveau plaatst dat hen apart zet van alle anderen, is de universaliteit van hun werk. In hun eigen omgeving werd de denkbeeldige tweeling door de bank genomen misschien beschouwd als rare kereltjes; in werkelijkheid waren ze beide een hemels vat van creativiteit." ISBN 978 90 6728 200 0 NUR 302 109 pagina's Prijs € 14,00 VERZAMELD WERK VAN ALEXANDR POESJKIN Ter gelegenheid van het Poesjkinjaar (1999) heeft Papieren Tijger in nauw overleg met vertaler Hans Boland besloten om het volledige oeuvre van Alexandr Poesjkin te vertalen en uit te geven. De serie zal gaan bestaan uit 9 gebonden delen van elk ca. 350 pagina's dik. Het eerste deel De novellen in verzen is in 2001 verschenen.
Het tweede deel is het eerste van drie delen lyriek en betreft de vroege poëzie van Poesjkin. Dit deel - Vroege Lyriek - is in april 2002 verschenen. Lyriek in Ballingschap (februari 2005) is het derde deel van de serie Verzameld Werk, en het tweede deel in de drie delen Lyriek. Het vierde deel in de serie Verzameld Werk, Late Lyriek, is het derde deel lyriek, en verscheen eind maart 2007.
WERELDPRIMEUR 
LATE LYRIEKVerzameld werk, deel 4 Vertaald door Hans Boland Poesjkin is niet rechtstreeks betrokken bij de mislukte opstand tegen de Romanov-tsaren in december 1825. Hij wordt dan ook negen maanden later door de nieuwe tsaar, Nicolaas I, ontlast van de status van politiek balling die hem in 1820 is opgelegd. Het eerste gedicht dat hij als vrij man schrijft is 'De profeet', een weerslag van de nieuwe status die hij zijn dichterschap toekent na de rampzalig verlopen revolte. Tot aan zijn dood zal hij keer op keer in zijn werk terugkomen op de veranderde situatie, en met name onvermoeid - maar vergeefs - pogingen doen om de tsaar tot clementie jegens de opstandelingen te bewegen. Van zijn drie oude schoolvrienden zijn er twee vanwege hun deelname aan de rebellie naar Siberië verbannen; de derde sterft in 1831. Datzelfde jaar trouwt Poesjkin met 'het mooiste meisje van het land', Natalja Gontsjarova, met wie hij vier kinderen zal krijgen. Hij wordt gedwongen een vervelend baantje aan het hof te accepteren, zijn financiën zijn weinig rooskleurig, en zijn werk, waarmee hij zijn tijd ver vooruit is, stuit op groeiend onbegrip. Inmiddels dreigt de homoseksuele Nederlandse gezant in Rusland - koning Willem I is de schoonvader van een zuster van de tsaar - in een schandaal verwikkeld te raken in verband met zijn zogenaamde Franse adoptiefzoon. Om de publieke aandacht af te leiden begint de laatste Poesjkins vrouw het hof te maken. Uiteindelijk is de dichter gedwongen de Fransman voor een duel uit te dagen, en wordt daarbij dodelijk getroffen. Op 29 januari 1837 blaast hij zijn laatste adem uit.
"Bij vertalingen van Poesjkin moest ik altijd denken aan een verhaal uit de Griekse oudheid: een man wordt uitgenodigd om te komen luisteren naar iemand die de zang van een nachtegaal precies kan imiteren. De man antwoordt: 'Waarom zou ik met je meegaan? Ik heb meer dan eens een echte nachtegaal gehoord.' Op weg naar zijn plaats van bestemming ontmoet hij de nationale held generaal Rajevski, die met zijn gezin op weg is voor een vakantie op de Krim en in de Kaukasus. Poesjkin mag mee, en hij zal zich de reis herinneren als een van de meest onbewolkte perioden van zijn leven. Op 21 september bereikt hij zijn officiële ballingsoord Chisinau (Kisjinjov), de hoofdstad van Bessarabië (Moldavië) en een broeinest van politiek activisten. Hier niet ver vandaan - 'niet ver' naar Russische maatstaven - sleet Ovidius op last van keizer Augustus zijn laatste levensjaren als balling, waar Poesjkin vanzelfsprekend een identificatiemotief in ziet. Na bijna drie jaar wordt de dichter overgeplaatst naar Odessa, een jonge havenstad met een kosmopolitische bevolking en een actief sociaal leven. Poesjkin krijgt iets met de vrouw van de gouverneur-generaal en wordt in de herfst van 1824 doorgestuurd naar Michailovskoje, een landgoed van de Poesjkins in de noordelijke provincie Pskov. Hier heeft de dichter alle gelegenheid om veel te lezen en te schrijven, en hij is er altijd welkom bij zijn buurvrouw en haar dochters, stiefdochters en nichtjes. In september 1826 maakt de nieuwe tsaar - Nicolaas I, aan de macht sinds de mislukte revolutiepoging van 14 december 1825 - een eind aan Poesjkins ballingschap.
"Dankzij Hans Boland klinkt de stem van Poesjkin steeds helderder en vertrouwder. Nu verbaast het ook niet meer dat deze gedichten zo lang hebben gewacht op hun Nederlandse vertaler. Poesjkins altijd jeugdige zwier, brutaliteit en hartstocht vragen van een vertaler precies de bravoure die de dichter zo dierbaar maakt. En de verstechniek. Dat in de hoogtijdagen van de Europese Romantiek een jonge Russische aristocraat zó lichtvoetig en ongedwongen was, in zulke ontwapenend directe gedichten; het is een verrijking waar ook de Nederlandse literatuur - nu, eindelijk - Hans Boland dankbaar voor kan en moet zijn."
Lees een voorpublicatie van enkele gedichten uit Lyriek in Ballingschap: DE NOVELLEN IN VERZEN Verzameld werk, deel 1 Vertaald door Hans Boland 
Novellen in verzen zijn berijmde korte verhalen met een liefdesintrige; behalve Poesjkins eersteling in dit genre, Roeslan en Ljoedmila, hebben al zijn novellen in verzen echter ook een sociaal dan wel een historisch thema. In zijn "Romantische" of "Zuidelijke" versvertellingen (De krijgsgevangene van de Kaukasus, De roverbroers, De fontein van Bachtsjisarai en De zigeuners) staat het conflict tussen de "beschaafde" en "wilde" samenlevingen centraal; daarnaast schreef hij drie komisch-satirische novellen in verzen (het blasfemische Gabriëlslied, het "nihilistische" Graaf Nullin en Het huisje in Kolomna, waarin hij de draak steekt met de poëzie zelf); Angelo is een didactisch-moralistisch antwoord op Shakespeare's Measure for Measure; Poltava en De Bronzen Ruiter, die tot zijn mooiste werk worden gerekend zijn historische novellen.De andere novellen in verzen opgenomen in dit deel zijn: Vadim, Tazit en Jezerski. Het literaire genre van de novelle in verzen (Russisch: "poèma") heeft vanaf het begin van de negentiende eeuw tot op heden altijd een zeer belangrijke rol gespeeld in de Russische poëzie. In de Russische litteratuurgeschiedenis zijn Poesjkins novellen in verzen net zo'n begrip als de romans van Dostojewski of het toneelwerk van Tsjechow. ISBN 978 90 6728 102 7 351 pagina's Prijs € 27,20 DRIE VROLIJKE VERTELLINGEN Vertaald door Hans Boland 
In Drie vrolijke vertellingen is, zoals de naam al aangeeft, de toon luchtig en heeft de glimlach ruim baan. Maar schijn bedriegt. Want in al zijn lichtvoetigheid trapte Poesjkin met zijn Gabriëlslied toch dermate hard op gevoelige tenen dat hij, om verbanning of erger te ontlopen, categorisch moest ontkennen er de auteur van te zijn. Het werk, dat werd beschouwd als pornografisch en blasfemisch, werd uiteindelijk toegeschreven aan een reeds overleden gelegenheidsdichter - en Poesjkin ontsprong de dans, iets waar we blij om moeten zijn, want het stelde Poesjkin in staat ook Graaf Nullin en Het huisje in Kolomna aan zijn repertoire toe te voegen. Tezamen vormen deze de Drie vrolijke vertellingen.Tweetalige uitgave. ISBN 978 90 6728 094 5 96 pagina's Uitverkocht ROESLAN EN LJOEDMILA Vertaald door Hans Boland 
Centraal in dit klassieke liefdesverhaal staan de held Roeslan en zijn bruid Ljoedmila. In hun huwelijksnacht worden ze uit elkaar gedreven door een boze tovenaar, die een voorlopig eind maakt aan hun liefde met een donderende klap en een bliksemflits die de lucht opensplijt. Roeslan, ten einde raad, weet niets anders te doen dan bij de pakken neer te gaan zitten en zich over te geven aan zijn verdriet. Zijn schoonvader echter verhindert dit: deze belooft degene die Ljoedmila terugvindt de helft van zijn vorstendom - èn de hand van zijn dochter. Roeslan is echter niet de enige die zich daardoor aan laat sporen: ook Roeslans rivalen - Rogdaj, Ratmir en Farlaf - ruiken hun kans en gaan haar achterna. Alvorens een van hen Ljoedmila in de armen kan sluiten zal hij vele beproevingen moeten zien te doorstaan ...Tweetalige uitgave. ISBN 978 90 6728 085 3 200 pagina's Uitverkocht DE BRONZEN RUITER Vertaald door Hans Boland 
Dit gedicht, dat 481 jambische viervoeten telt, bestaat uit een inleiding - Poesjkins liefdesverklaring aan St. Petersburg - van bijna 100 verzen, en het eigenlijke verhaal, dat in twee delen vertelt van zekere klerk Jevgeni, die bij de grootste watersnoodramp uit Petersburgs geschiedenis, op 7 november 1824, zijn liefje verliest en gek wordt. Echt gek wordt hij pas aan het eind, onder het standbeeld van Peter, op het tot Senaatsplein omgedoopte Petersplein, dat in december 1825 het toneel had gevormd van de (mislukte) 'pre-revolutie' en onder het communisme werd herdoopt tot Decemberplein.Tweetalige uitgave. ISBN 978 90 6728 034 8 95 pagina's Uitverkocht (zie ook: Poëzie: Jevgeni Rijn - Spiegelduister)
|
LYRIEK IN BALLINGSCHAP